Introductie
Vrijzinnigheid: what’s in the name?
Je gedacht kunnen zeggen, jezelf ontplooien, een eigen menig vormen, … Het zijn stuk voor stuk zaken die we vandaag als evident beschouwen. Maar is dit alles wel zo vanzelfsprekend? Zeker en vast niet. De bewijzen zijn duidelijk en talrijk: censuur in Noord-Korea, de minderwaardige positie van de vrouw in sommige relgies, het stijgende racisme in Europa, schendingen van de mensenrechten, discriminatie op de arbeidsmarkt, …
Dergelijke beknottingen van ons doen en denken zijn voor vrijzinnigen onaanvaardbaar. Waarom? Omdat iedereen het recht heeft op een vrij en zinnig bestaan.
Vrijzinnigheid: uw vrijheid, ons vertrekpunt
Vrijzinnigen vertrekken van een aantal fundamentele uitgangspunten en waarden:
Uitgangspunten
- zelfstandigheid;
- vrijheid ;
- pluralisme;
- verdraagzaamheid;
- verantwoordelijkheid;
- kritische ingesteldheid;
- scheiding tussen kerk en staat.
Waarden
- autonomie;
- vrijheid;
- pluralisme;
- verdraagzaamheid;
- verantwoordelijkheid.
Is vrijzinnigheid hetzelfde als humanisme?
Neen. Humanisme heeft te maken met ethiek en zingeving: respect, menselijkheid en redelijkheid. Terwijl vrijzinnigheid eerder wijst op een rationele ingesteldheid: objectief en obevangen omgaan met probleemsituaties, zelfkritiek en dialoog. Wel vormen vrijzinnigheid en humanisme voor vrijzinnigen één geheel.
Het vrijzinnig humanisme als geheel is een levensbeschouwing. Het gaat om een actief pluralisme waarbij je in dialoog treedt over gedeelde ervaringen en leert om te gaan met de diversiteit in de samenleving.
Vrijzinnigheid als liberaal principe
Vrijzinnigheid wordt ook gebruikt als een liberaal principe. In deze betekenis staat vrijzinnigheid voor vrijheid van denken. De vrijzinnige mens is dus een vrijdenker. Hij of zij is iemand die zich niet laat voorschrijven hoe hij of zij over een bepaalde kwestie hoort te denken. Vanuit deze vrijheidsgedachte ontstaan ook andere vrijheidsidealen: vrijheid van mening, vrijheid van godsdienst, …
Zo lang we praten, vechten we niet
Mensen zijn verschillend en hebben verschillende overtuigingen. Het is belangrijk om deze verschillen te overstijgen, vreedzaam met elkaar samen te leven, elkaar te respecteren en in dialoog te treden. In deze ontmoeting tussen mensen vormt de Verklaring van de Rechten van de Mens een fundamenteel vertrekpunt voor de vrijzinnig humanist. Aan deze Verklaring mag niet worden getornd.
Vrijzinnigheid en vrij onderzoek
Vrijzinnigheid houdt eveneens in dat men een kennistheoretisch standpunt onderschrijft en zich overeenkomstig gedraagt. Het gaat om vrij onderzoek en antidogmatisme. Het komt erop neer zo rationeel mogelijk proberen te zijn.
Meer bepaald gaat het om:
- zoeken naar een zo goed mogelijke methode om kennisinhouden te vinden, selecteren en aanvaarden;
- deze methode toepassen;
- en zowel cognitief als intuïtief de resultaten aanvaarden.
